Açık Artırma Piyasası Teorisi: Piyasayı bir açık artırma olarak okumak
Bir grafik hilesi değil, bir bakış açısı: Piyasa, her iki tarafın da işlem yapmak istediği fiyatı sürekli arar.
7 dk. okuma
Çoğu strateji sana ne zaman alıp ne zaman satacağını söyler. Açık artırma piyasası teorisi ise başka bir şey yapar: Piyasanın neden hareket ettiğini açıklar. Temel fikir basittir. Piyasa, kesintisiz süren bir açık artırmadır. Fiyat, alıcılar ödemeyi bırakana kadar yükselir; satıcılar satmayı bırakana kadar düşer. Bu ikisinin arasında piyasa, her iki tarafın da memnuniyetle işlem yaptığı bölgeyi, yani adil değeri arar.
Bu kavram, trader J. Peter Steidlmayer'e ve onun Market Profile yaklaşımına dayanır. Bundan faydalanmak için Market Profile uzmanı olman gerekmez. Yalnızca bu düşünce biçimi bile bir grafiği okuyuşunu değiştirir. Sadece çizgiler ve formasyonlar yerine bir pazarlık görürsün: Bir fiyat nerede kabul edildi, nerede reddedildi ve piyasa zamanının çoğunu nerede geçiriyor? Bu rehber tam olarak bunu konu alıyor; isabet oranını yükselteceğine dair hiçbir vaat içermeden. Bu bir bakış açısıdır, sihirli değnek değil.
Kabul ve ret: İki yapı taşı
Her fiyat hareketi iki tepkiye indirgenebilir. Bir fiyat seviyesi ya kabul edilir ya da reddedilir. Özünde daha fazla terime ihtiyacın yok.
Kabulü, piyasanın bir fiyatta oyalanmasından anlarsın. İşlem yapılır, fiyat bu seviyenin etrafında salınır, çoğu zaman orada hacim birikir. Piyasa böylece şunu söyler: Bu fiyat adil, her iki taraf da hemfikir. Ret ise farklı görünür. Fiyat bir bölgenin içine fırlar ve hemen geri çıkar; uzun fitiller, hızlı dönüş, o seviyede neredeyse hiç işlem yok. Piyasa şöyle der: Bu fiyat çok pahalı ya da çok ucuz, burada kimse kalmak istemiyor.
Bu ayrım değerlidir, çünkü her muma peşinden koşmak yerine hareketleri yerli yerine oturtmana yardımcı olur. Hemen reddedilen bir kırılım, yukarıda kabul edilip orada yerleşen bir kırılımdan tamamen farklı bir anlam taşır.
- Kabul: Fiyat seviyede oyalanır, hacim birikir, sakin bir gidiş geliş olur – fiyat adil sayılır.
- Ret: Fiyat kısa süreliğine içeri girip hızla geri döner, uzun fitiller, az işlem – fiyat adil sayılmaz.
- Her işlemden önce sorulacak pratik soru: Bu seviye şu an kabul mü ediliyor, yoksa reddediliyor mu?
- Pratik kural: Kabul, hareketin o yönde devam edeceğine işaret eder; ret ise bir önceki değer bölgesine dönüşe işaret eder.
Denge ve dengesizlik: İki piyasa durumu
Kabul ve retten, grafikte görebileceğin iki durum doğar. Dengede (balance) piyasa bir bant içinde yatay salınır. Her iki taraf adil değer konusunda büyük ölçüde hemfikirdir; fiyat aralığın içinde aşağı yukarı gidip gelir. Bu en sık görülen durumdur – piyasalar zamanlarının çoğunu dengede geçirir.
Dengesizlikte (imbalance) piyasa bu banttan kopar ve yeni bir değer bölgesi arar. Bir taraf belirgin biçimde üstünlüğü ele alır, fiyat yönlü ilerler, çoğu zaman az geri çekilmeyle. Trendlerin oluştuğu aşama budur. Önemli olan şu: Dengesizlik sonsuza kadar sürmez. Piyasa, yine her iki tarafın da işlem yapmak istediği yeni bir bölge bulur bulmaz sona erer – sonra yeniden denge başlar.
Pratik faydası, bu geçişi fark etmektir. Dengede daha çok bandın kenarlarını işlersin (üst kenarda satış, alt kenarda alış); dengesizlikte ise daha çok trend yönündeki devamı işlersin. Bir range yaklaşımını, kıran bir piyasaya zorla uygulayan kişi, açık artırmaya karşı savaşır. İkisinin de kendine has riski vardır ve bu iki durumdan hiçbiri kazancı garanti etmez – ama durumları birbirine karıştırmak en pahalı hatalardan biridir.
Value Area ve Point of Control: Adil değer nerede yatar
Kavramı daha somut hale getirmek istersen, Market Profile'dan üç terim işine yarar. Point of Control (POC), bir seans boyunca en çok hacmin işlem gördüğü fiyattır – en güçlü şekilde kabul edilen fiyat. Value Area ise işlemin yaklaşık yüzde 70'inin gerçekleştiği banttır. Sana adil olarak algılanan değer bölgesini gösterir.
Bu seviyeler tek başına alım ya da satım sinyali değildir. Birer yön bulma noktasıdır. Bir önceki günün POC'unun ve Value Area'sının üzerinde açılıp orada kabul gören bir fiyat, değerin yukarı kaydığına işaret eder. Value Area'ya yukarıdan gelip orada geri dönen bir fiyat ise, daha yüksek fiyatın reddedildiğini gösterir. Pratik bir kurulum şöyle görünebilir: Ret belirtisi göründüğü anda (örneğin bir dönüş mumu) Value Area'nın kenarında giriş, reddedilen bölgenin hemen ötesine stop, hedef olarak POC ya da Value Area'nın karşı kenarı. Böylece önceden tahmin edebileceğin net bir kazanç-risk oranı oluşur – işlemin tutacağına dair bir garanti olmadan.
- Point of Control (POC): en çok işlem gören fiyat, en güçlü kabul – çoğu zaman mıknatıs gibi davranır.
- Value Area: işlemin yaklaşık yüzde 70'inin gerçekleştiği bant – adil değer bölgesi.
- Bir önceki günün Value Area'sının üzerinde ya da altında açılış, günün yönüne dair ilk ipucunu verir.
- Stop'u her zaman varsayımının çürüyeceği yere koy – yani reddedilmiş saydığın seviyenin hemen ötesine.
Sık yapılan hatalar
- ✕Dengeyi ve dengesizliği karıştırmak – bir range yaklaşımını kıran bir piyasaya, ya da tam tersini zorlamak. Bu en sık yapılan ve en pahalı hatadır.
- ✕POC ve Value Area'yı sabit alım ya da satım sinyalleri gibi ele almak. Bunlar yön bulma noktasıdır, tetikleyici değil – kabul ya da ret ile teyit edilmedikçe sadece birer çizgi olarak kalırlar.
- ✕Reddi beklemeden, gözle zorla görmeye çalışmak. Piyasa o seviyeden gerçekten çıkmadığı sürece tek bir uzun mum bir dönüş değildir.
- ✕Her piyasa durumunun sona erdiğini unutmak. Dengesizlikte giriş yapıp piyasanın çoktan yeni bir değer bölgesi bulduğunu fark etmeyen kişi, pozisyonları fazla uzun tutar.
FlowTrader ile uygula
Açık artırma piyasası teorisi, piyasa durumunu doğru değerlendirebilmenle ayakta kalır – ve bu tam olarak sınanabilir bir şeydir. FlowTrader'da her işlem için piyasanın sence dengede mi yoksa dengesizlikte mi olduğunu ve kabule mi yoksa redde mi oynadığını not edersin. Birkaç hafta sonra günlüğünde, değerlendirmelerinin hangi durumda sağlam durduğunu ve nerede düzenli olarak yanıldığını görürsün. Bu, içgüdüyü doğrulanabilir notlarla değiştirir – rakamlarının sonunda nasıl görüneceğine dair herhangi bir vaat olmadan.
FlowTrader'ı ücretsiz deneUygun hesaplayıcılar
Öğrendiklerini doğrudan sayılara dök; ücretsiz hesaplayıcılarla.